Niedobór pracowników w przemyśle – jak mu sprostać?

Ograniczona liczba chętnych do pracy w firmach produkcyjnych jest krytycznym problemem, któremu wiele przedsiębiorstw już stawia czoło. Polski Instytut Ekonomiczny alarmuje, że do 2035 roku zatrudnienie w sektorze przemysłowym (sekcje B-E) może zmniejszyć się nawet o 805 tys. osób, co stanowi ok. 11% obecnego poziomu [1]. Także dane GUS przedstawione w rocznym biuletynie „Popyt na pracę w 2024 r.” [2] nie pozostawiają złudzeń:

• w polskim przemyśle na koniec 2024 roku wolnych pozostało ok. 24,5 tysiąca wakatów;
• robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy stanowili drugą grupę poszukiwanych zawodów (20,7% ogółu wolnych miejsc pracy, wzrost o 0,1% w porównaniu z 2023 rokiem);
• kolejnymi były równie potrzebne w przemyśle: operatorzy i monterzy maszyn i urządzeń oraz technicy.

Choć główną przyczyną nadchodzącego kryzysu jest starzenie się społeczeństwa, to wśród przyczyn wyboru innych ścieżek zawodowych pojawiają się też:

• niekonkurencyjność płac w przemyśle;
• ograniczona liczba dodatkowych benefitów;
• trudne warunki pracy, w tym praca zmianowa, hałas, obciążenie fizyczne;
• nieelastyczne godziny pracy;
• niski prestiż społeczny i poczucie „sensu” pracy przy linii produkcyjnej;
• wysoka liczba osób z wyższym wykształceniem (niechęć do pracy na stanowisku poniżej kwalifikacji) [3-7].

Sytuacji przetwórstwa przemysłowego nie zmieniła nawet wzmożona imigracja. Z danych wynika, że w samym przemyśle zatrudnienie znalazło 180 tysięcy z ponad miliona cudzoziemców pracujących w Polsce [8].

Konsekwencje dla firm produkcyjnych mogą być dotkliwe

Zalicza się do nich:

• obniżenie wydajności i jakości,
• problemy z ciągłością produkcji,
• pogorszenie konkurencyjności,
• trudności w realizacji zamówień,
• wzrost kosztów pracy,
• wzmożoną walkę o pracowników,

Dodatkowo przewiduje się, że trudności sektora przemysłowego wpłyną na spowolnienie gospodarcze całego kraju. Polska może odnotować spadek PKB nawet o 8% [1].

Rozwiązania problemu niedoboru siły roboczej

1. Automatyzacja produkcji zwiększa odporność przemysłu

Ograniczenie zapotrzebowania fabryki na siłę roboczą można uzyskać poprzez instalację systemów zautomatyzowanych. Maszyny popełniają znacznie mniej błędów, nie chorują, są dokładne, szybkie, precyzyjne i odporne na skutki nudy czy zmęczenia. Stabilizuje to proces produkcyjny oraz zwiększa odporność firmy na zmiany zarówno długoterminowe (np. demograficzne) jak i krótkoterminowe (np. sezonowa zwiększona zachorowalność na grypę).

Ponadto w niektórych etapach produkcji, jak w kontroli jakości, automatyczne systemy wizyjne przewyższają swoimi możliwościami ludzi. Co więcej, niektóre z nich, takie jak systemy wizyjne Scanway, nie wymagają zatrudniania dodatkowego personelu czy długotrwałego doszkalania nawet w okresie wdrożeniowym czy w trakcie dodawania nowych funkcjonalności.

Zobacz, jakie wady puszek wykrywają systemy wizyjne

2. Zmiany jakościowe stanowisk pracy

Robotyzacja stanowisk produkcyjnych nie tylko przyspiesza produkcję i zwiększa jakość wykonania produktu, ale także poprawia warunki pracy człowieka. Robot przemysłowy może zmniejszać obciążenie fizyczne pracownika czy wykonać za niego żmudną i powtarzalną pracę, dając przestrzeń do rozwoju kompetencji w innych obszarach.

Ograniczenie zatrudnienia przy jednoczesnym utrzymaniu lub zwiększeniu produkcji zwiększa konkurencyjność firmy na rynku pracy. Uzyskana przestrzeń finansowa daje możliwość oferowania szkoleń podnoszących kwalifikacje, benefitów pracowniczych czy wzrostu płac, co podnosi atrakcyjność zatrudnienia w przetwórstwie przemysłowym.

Digitalizacja i automatyzacja przemysłu nie bez powodu są trendami zyskującym na popularności. Są to działające i sprawdzone rozwiązania dla firm produkcyjnych, które nie tylko pomagają im rozwinąć się czy zwiększyć konkurencyjność, ale także łagodzą negatywne skutki nadchodzących zmian demograficznych.

Źródła:

[1] Kukołowicz, P., Leszczyński, P., Lubasiński, J. (2024), Konsekwencje zmian demograficznych dla podaży pracy w Polsce, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa

[2] Główny Urząd Statystyczny (2025), Popyt na pracę w 2024 r., Warszawa

[3] Eurofound (2023), Measures to tackle labour shortages: Lessons for future policy, Publications Office of the European Union, Luksemburg

[4] Causa, O. et al. (2025), Labour shortages and labour market inequalities: Evidence and policy implications, OECD Economics Department Working Papers, Nr 1832, OECD Publishing, Paryż

[5] International Labour Organization (2024), Global Employment Trends for Youth 2024, Genewa

[6] European Trade Union Institute (2023), Labour shortages – turning away from bad jobs, ETUI, Bruksela

[7] The Manufacturing Institute & Deloitte LLP (2022), Competing for talent: Recasting perceptions of manufacturing, The Manufacturing Institute / Deloitte, USA

[8] Małkowska, A., Różański, P., Stańczuk, M. (2024). Labour Shortages and the Role of Foreigners: A Case Study of the Labour Market in Poland. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Kraków